De AFM zet in haar Agenda 2026 een koers uit die voor adviseurs en bemiddelaars in verzekeringen en hypotheken minder vrijblijvend is dan menig beleidsdocument. Niet omdat er plots een nieuw stelsel wordt uitgerold, maar omdat bestaande normen expliciet worden aangescherpt, gemeten en datagedreven afgedwongen. De centrale boodschap is even eenvoudig als oncomfortabel: klantbelang is geen slogan, maar een toetsbare uitkomst. En die uitkomst moet overeind blijven in een sector die tegelijk digitaliseert, consolideert en experimenteert met AI.
De context is helder. Digitalisering versnelt, AI-toepassingen worden volwassener en consumenten bewegen zich steeds vaker door financiële klantreizen die primair door data worden gestuurd - soms door adviseurs, soms door aanbieders, steeds vaker door ketens waarin verantwoordelijkheden diffuus worden. Het toezicht verschuift daarmee van papieren compliance naar de werkelijkheid van klantcontact, marketing, acceptatie en nazorg.
Klantbelang: meer dan tevredenheid, minder dan retoriek
Opvallend is dat de AFM het klantbelang niet romantiseert, maar juist afbakent. De toezichthouder benadrukt dat scherp toezicht nodig is om te borgen dat het belang van de klant in tijden van verandering centraal blijft staan en niet wordt teruggebracht tot alleen klanttevredenheid. Dat is een principiële nuance met praktische gevolgen. Tevredenheid kan immers prima samengaan met een suboptimale productkeuze, een te rooskleurig risicobeeld of een advies dat op korte termijn prettig voelt maar op lange termijn knelt.
Voor verzekerings- en hypotheekadvies betekent dit: de AFM kijkt niet alleen naar 'is de klant blij?', maar naar 'is de klant aantoonbaar beschermd, passend bediend en niet subtiel gestuurd richting een uitkomst die vooral het bedrijfsmodel dient?'. Zeker nu producten en diensten steeds persoonlijker worden gemaakt met data, ligt de lat hoger voor transparantie, uitlegbaarheid en het voorkomen van ongewenste beïnvloeding, discriminatie of vooroordelen.
Datagedreven toezicht: van aantonen naar meten
De meest concrete verschuiving voor het intermediair zit in de manier waarop de AFM haar toezicht organiseert. In 2026 wil de AFM het toezicht op financieel dienstverleners en hypotheekadvies versterken met een meer datagedreven aanpak. Dat klinkt abstract, maar de activiteiten die eraan worden gekoppeld zijn dat niet.
Zo kijkt de AFM nadrukkelijk naar hoe kantoren de kwaliteit van hun hypotheekadvies intern controleren. Interne audits en kwaliteitsreviews worden daarmee niet alleen een hulpmiddel voor de eigen bedrijfsvoering, maar ook een bron voor toezicht. Wie kwaliteit serieus wil borgen, zal moeten kunnen laten zien dat de kwaliteitscyclus werkt: er wordt gemeten, teruggekoppeld, hersteld en verbeterd.
Daarnaast kondigt de AFM aan onderzoeken uit te voeren bij grote financiële dienstverleners om te toetsen hoe zij het klantbelang centraal stellen. Ook blijft de jaarlijkse Marktmonitor Adviseurs en Bemiddelaars een belangrijk instrument om patronen te herkennen, risico's te rangschikken en toezichtcapaciteit doelbewust te richten. Bovendien plant de AFM bezoeken aan kantoren door het hele land, met nadruk op praktijktoepassingen zoals het gebruik van AI en de daadwerkelijke uitvoering van beleid.
Hypotheken: de keten moet fouten voorkomen - en sneller herstellen
Voor hypotheekadviseurs is 2026 geen jaar van rust. De AFM plaatst de hypotheekmarkt nadrukkelijk in de context van een veranderende kredietmarkt. Tegelijk ontstaan nieuwe hypotheekvormen door trends als verduurzaming en vergrijzing. De toezichthouder blijft erop toezien dat leennormen verantwoord worden toegepast en grijpt in waar nodig om onverantwoorde kredieten te voorkomen.
Het meest veelzeggende onderdeel is de aangekondigde toezichtaanpak voor een robuust kredietacceptatieproces in de hypotheekketen. Het doel is expliciet: minder consumenten moeten worden getroffen door fouten, doordat financiële ondernemingen die fouten beter voorkomen, sneller signaleren en tijdig herstellen. Dit is ketendenken in toezichtvorm: niet alleen 'wie maakte de fout?', maar 'waar faalde het proces, welke controles ontbraken, en waarom werd de klant niet tijdig gecorrigeerd?'.
Daarbij komt een tweede laag: de AFM wil zicht krijgen op de uitkomsten en inrichting van geautomatiseerde kredietacceptatieprocessen en het toenemende datagebruik bij kredietverlening. Dat raakt hypotheekadvies direct. Als acceptatie steeds meer leunt op automatische systemen, wordt de kwaliteit van de door adviseurs aangeleverde informatie - en de interpretatie daarvan - kritischer. Een dossier is dan niet alleen een klantverhaal, maar ook een dataset.
Verzekeringen: digitalisering, AI en marketing komen samen in toezicht
In het verzekeringsdomein zet de AFM in op begrip van technologische realiteit. De toezichthouder wil de digitalisering in de verzekeringssector in kaart brengen en expliciet onderzoeken hoe verzekeraars AI inzetten. Voor intermediairs zit de onmiddellijke implicatie in de front-end: werving, informatieverstrekking en online beïnvloeding.
De AFM werkt aan instrumenten om risicovolle online uitingen efficiënter te kunnen signaleren. Daarmee wordt marketing geen randzaak meer, maar een compliance-dossier. Zeker bij schade- en levensverzekeringen, waar complexiteit (voorwaarden, uitsluitingen, wachttijden) makkelijk botst met advertentietaal. De lat ligt niet alleen bij 'niet misleiden', maar bij aantoonbaar evenwichtige informatie in een digitale omgeving die verleiding als ontwerpprincipe kent.
Ook intern verandert de lat. Wie AI inzet voor klantcommunicatie, pre-advies, leadselectie of documentanalyse, moet kunnen uitleggen wat het systeem doet, waarom het past binnen de governance en hoe risico's - zoals bias, onjuiste informatie of ongewenste sturing - worden beheerst. Technologie wordt daarmee onderdeel van de beheerste en integere bedrijfsvoering.
Brede toezichtthema's: integriteit is weer een operationele discipline
De agenda laat zien dat financiële dienstverlening niet los wordt gezien van bredere risico's in de sector. De AFM blijft inzetten op het tegengaan van financiële criminaliteit, waaronder beleggingsfraude, en op anti-witwas toezicht. Ook als je primaire business verzekeringen en hypotheken is, vertaalt dit zich naar strengere verwachtingen rond signalering, dossiervorming en het serieus nemen van de maatschappelijke poortwachtersrol waar die op jou van toepassing is.
Wat kunt u doen?
Wie in 2026 verrassingen wil vermijden, doet er goed aan nu te handelen alsof de AFM morgen langskomt. Vier aandachtspunten springen eruit:
- Maak advieskwaliteit meetbaar: niet alleen via dossiers, maar via periodieke reviews, uitkomstmetingen en aantoonbare verbeteracties.
- Behandel AI als gereguleerd gereedschap: leg vast wat het doet, waarom het mag, en hoe je bias en ongewenste beïnvloeding voorkomt.
- Herzie je ketenproces rond hypotheken: richt controles in die fouten vroeg vangen en herstel borgen.
- Neem online informatieverstrekking bloedserieus: zorg dat claims, kosteninformatie, disclaimers en voorwaarden niet alleen juridisch kloppen, maar ook gedragsmatig eerlijk zijn.
De AFM Agenda 2026 is daarmee geen lijstje toezichtambities, maar een spiegel. Voor een sector die graag zegt 'wij staan naast de klant', is 2026 het jaar waarin die zin op bewijs wordt getest. Wie vandaag de basis op orde brengt, maakt van toezicht geen dreiging maar een kwaliteitsversneller - en houdt ruimte om met vertrouwen te blijven ondernemen.
Wat kan SVC voor u doen?
SVC kan u ondersteunen bij het optimaliseren van uw bedrijfsvoering en uw advieskwaliteit. Hiervoor hebben wij ons SVC Kennisportal en onze Keurmerk Certificeringsaudit ter beschikking. Wilt u meer informatie over deze praktische toepassingen? Neem dan contact met ons op. Wij zijn u graag van dienst.
