HR: rechter moet altijd precontractuele informatie beoordelen

Financieel dienstverleners moeten consumenten voorafgaand aan het sluiten van een overeenkomst bepaalde informatie verstrekken. Deze precontractuele informatieplichten vloeien onder meer voort uit de Wet op het financieel toezicht (Wft) en het Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft (BGfo). In een uitspraak van 9 oktober 2026 verduidelijkt de Hoge Raad dat rechters bij geschillen over op afstand gesloten schadeverzekeringen ambtshalve moeten toetsen of verzekeraars aan hun essentiële informatieplichten hebben voldaan. Ook wanneer de consument daar zelf geen beroep op doet. Schending van deze verplichtingen kan aanzienlijke civielrechtelijke gevolgen hebben.

De feiten

De zaak draait om een consument die op afstand een autoverzekering had afgesloten. De verzekering ging in op 25 augustus 2021. Een dag later ontving de consument het polisblad, waarop stond vermeld dat algemene voorwaarden van toepassing waren.

Op enig moment ontstond een betalingsgeschil. De verzekeraar vorderde € 263,22 van de consument, vermeerderd met rente en kosten. Het bedrag had betrekking op verschuldigde premie, eigen risico en/of andere vergoedingen uit de verzekeringsovereenkomst.

De consument verscheen niet in de gerechtelijke procedure. Desondanks onderzocht de kantonrechter of de verzekeraar bij het sluiten van de overeenkomst aan zijn wettelijke informatieverplichtingen had voldaan.

De kantonrechter wilde onder meer weten welke informatie voorafgaand aan of tijdens het sluiten van de verzekering was verstrekt, op welke wijze dat was gebeurd en of de consument voldoende was geïnformeerd over zijn ontbindingsrecht. Ook speelde de vraag of de informatie op de voorgeschreven wijze, waaronder eventueel op een duurzame drager, was verstrekt.

Omdat onduidelijkheid bestond over de reikwijdte van de ambtshalve toetsingsplicht, stelde de kantonrechter prejudiciële vragen aan de Hoge Raad. Daarbij ging het onder meer om de vraag welke informatieplichten als essentieel moeten worden aangemerkt, wanneer de rechter deze zelfstandig moet toetsen en welke sancties mogelijk zijn als een verzekeraar zijn verplichtingen niet nakomt.

Het oordeel

De Hoge Raad oordeelt dat rechters bij geschillen over op afstand gesloten schadeverzekeringen ambtshalve moeten onderzoeken of verzekeraars aan hun essentiële informatieplichten hebben voldaan. Het gaat daarbij om verplichtingen die voortvloeien uit onder meer artikel 4:20 en 4:25b Wft en de bijbehorende bepalingen in het BGfo.

Ook moet de rechter, voor zover mogelijk, beoordelen of de verstrekte informatie correct, duidelijk en niet misleidend is. De toetsing is dus niet afhankelijk van de vraag of de consument hierover klaagt.

De Hoge Raad verduidelijkt daarnaast dat sinds 28 augustus 2026 ook de verplichting tot het opstellen en verstrekken van het informatiedocument voor schadeverzekeringen onder deze ambtshalve toetsing valt. Voor de verstrekking op een duurzame drager gelden afzonderlijke regels.

Bij een voldoende ernstige schending kan de rechter civielrechtelijke sancties toepassen, waaronder een vermindering van de betalingsverplichtingen van de consument of, onder voorwaarden, vernietiging van de overeenkomst.

De Hoge Raad beantwoordt hiermee de prejudiciële vragen. Over de oorspronkelijke betalingsvordering wordt nog geen definitief oordeel gegeven.

Wat kunt u doen?

Deze uitspraak onderstreept het belang van een zorgvuldige naleving van precontractuele informatieplichten. Hoewel deze verplichtingen grotendeels voortvloeien uit publiekrechtelijke regelgeving, kunnen tekortkomingen ook gevolgen hebben in civielrechtelijke procedures.

Daarbij is van belang dat de rechter niet uitsluitend kijkt naar de kern van het geschil. Ook wanneer een procedure bijvoorbeeld betrekking heeft op een openstaande premie, moet de rechter zelfstandig beoordelen of de verzekeraar bij het aangaan van de overeenkomst aan zijn essentiële informatieplichten heeft voldaan.

Voor financieel dienstverleners betekent dit dat het niet voldoende is om de verplichte informatie uitsluitend beschikbaar te hebben. U moet ook kunnen aantonen dat de relevante informatie tijdig, volledig en op de voorgeschreven wijze aan de consument is verstrekt.

Controleer daarom of uw advies-, bemiddelings- en acceptatieprocessen aansluiten op de actuele wettelijke informatieverplichtingen. Besteed daarbij aandacht aan de inhoud van de informatie, het moment van verstrekking en de vastlegging daarvan in het klantdossier. Ook digitale klantomgevingen en geautomatiseerde communicatieprocessen verdienen hierbij aandacht.

De Hoge Raad beperkt zijn oordeel in deze uitspraak tot de informatieplichten van schadeverzekeraars bij op afstand gesloten overeenkomsten. De informatieplichten van verzekeringstussenpersonen zijn niet afzonderlijk beoordeeld. Voor adviseurs en bemiddelaars blijft het echter onverminderd belangrijk om hun eigen wettelijke informatieverplichtingen zorgvuldig na te leven.

Wat kan SVC voor u doen?

Het bijhouden en naleven van alle wettelijke verplichtingen vraagt voortdurend aandacht. Met het Keurmerk Arrangement van SVC beschikt u als financieel dienstverlener over de kennis, hulpmiddelen en periodieke toetsing om structureel aan de geldende wet- en regelgeving te kunnen voldoen.

Als deelnemer krijgt u toegang tot het SVC Kennisportal. Hier vindt u actuele informatie en praktische hulpmiddelen die u ondersteunen bij het naleven van uw wettelijke verplichtingen.

Daarnaast wordt uw kantoor eens per 18 maanden onderworpen aan een audit. Tijdens deze audit toetsen de compliance specialisten van SVC of uw kantoor daadwerkelijk voldoet aan de toepasselijke wettelijke eisen. Daarmee krijgt u inzicht in eventuele tekortkomingen en concrete aanknopingspunten om uw bedrijfsvoering verder te verbeteren.

Zo helpt het Keurmerk Arrangement u niet alleen om op de hoogte te blijven van wijzigingen in wet- en regelgeving, maar ook om de naleving daarvan binnen uw organisatie aantoonbaar te borgen.

Wilt u meer informatie? Neem dan contact met ons op.